اينترنت يك نماي درشت

کامپيوتر و فن آوري اطلاعات :: وب سايت WWW

موضوع: اينترنت يك نماي درشت

اينترنت شبكه اي گسترده و بي حد و مرز است. اين شبكه گسترده مجموعه اي از شبكه هاي كوچك متعدد است كه بواسطه لينك هاي فعال بين كامپيوترها ايجاد مي شود.اين شبكه ها در ابتدا پروژه اي بود كه وزارت دفاع آمريكا در دهه 1960 تا اوايل دهه 1970 آن را انجام داد. اين پروژه به نام " آرپانت ARPAnet" معروف شد. هدف اوليه آرپانت ايجاد ارتباط بين نظاميان ارتش آمريكا بود به نحوي كه به آساني بتوانند از بروز نقض و يا عملكرد پرسنل نظامي آگاه شوند و اقدام لازم را صورت دهند. اين پروژه كه امروزه اينترنت خوانده مي شود در چهل سالي كه از عمر آن مي گذرد، دستخوش تحولات چشمگير شده و بر سطوح مختلفي از زندگي اجتماعي انسان ها تاثيراتي عميق برجاي گذاشته است. به عنوان مثال، در اين مدت اين فناوري با بهره گيري از بسياري از تكنولوژي هاي پيشرفته ديجيتالي، ابعاد وسيعي از صنعت و فرهنگ چاپي ما را به چالش كشيده اند.[چطور زير ساخت هاي اينترنت كار مي كنند؟]

اينترنت در حال توليد فرم هاي جديد انسان اجتماعي و عملكردهاي جديد فرهنگي و نيز متحول ساختن جهتگيري ها و عملكردهاي قديمي است.[از داده ها تا فرهنگ] سرعت اين تحول آنچنان بالا است كه اغلب بررسي كلي تحولات ناشي از آن دشوار است، درست مثل اين است كه بخواهيم از قطاري كه به سرعت در حال حركت است، عكس بگيريم.
بررسي هاي انجام شده و آمارهاي موجود نشان مي دهند كه در دهه 1990 افراد تنها از ايميل استفاده مي كردند، يعني از چت استفاده نمي كردند و در وب هم جستجو نمي كردند. به تعبيري آنها در عصر حجر زندگي مي كردند.
تغيير نوع و ميزان استفاده از اينترنت با بسياري از قيود، ارزش ها و هنجارهاي نهادينه تعارض ايجاد كرده است. تنها به عنوان نمونه مي توان به اين نكته اشاره كرد كه گسترش و تعميق استفاده از اينترنت بين بچه ها و نوجوانان مشاركت كننده در اين دنياي جديد و اقتدار سنتي والدين آنها تعارض ايجاد كرده است.
يكي از تحولات مهم در اينترنت تغيير كاربردهاي كاملا ابزاري (Instrumental Uses) آن به كاربردهاي بياني (Expressive Uses) بوده است.
اين تحول توليد رسانه هاي جديد، توسعه روابط اجتماعي، بيان احساسات و بروز خلاقيت هاي بسياري را آسان كرده است. دانشمندان علوم اجتماعي بسيار دير متوجه ابعاد بياني نوظهور اين فناوري شدند، زيرا آنها نيز گرايشي ابزاري نسبت به كامپيوتر داشتند. اين وسيله وراي كاربرد هاي نظامي اش، اساسا در حوزه هاي كاري به كار مي رود. پژوهش هاي اوليه ايي كه در فاصله سال هاي 1975 و 1990 صورت گرفته است، تاثير چشمگير پست الكترونيكي "ايميل" بر ارتباطات كاري و غيره را كاملا نشان داده است.
پژوهشگران در اوايل دهه 1980 اين وسيله را سرد، بي هويت و فاقد حضور اجتماعي ديدند چرا كه فاقد امكان استفاده از نشانه هاي ارتباط شفاهي نظير گفتگوي رو در رو بود. امروزه مي دانيم كه فضاي مجازي به همان ميزان كه به افراد و فعاليت هاي آنان مربوط است با انتقال اطلاعات نيز در ارتباط است. [اينترنت در خدمت اطلاع رساني]
اصطلاح شاهراه اطلاعاتي كه بطور عمومي بكار برده شده است، مفهوم رسانه جديد را به عنوان مسيرهاي ويژه انتقال بيت ها (Bits) و بايت ها ( Bytes) را دائمي و جاوداني كرده است. [مديريت داده ها: چند مفهوم]
اينترنت در كنار توزيع اطلاعات عملكردهاي توزيعي (Distributing Functions) به نوعي " پيانوي بزرگ" تبديل شده است؛ ابزاري هيجاني كه راه هاي بسياري را براي ارتباط و انتقال پيام انسان ها بدون نياز به برنامه آموزشي گسترده يا سخت افزارهاي پيچيده فراهم كرده است. [يك شهر زير پوشش واي مكس]
برخي از اين تلاش ها در راستاي انتقال نسل فرهنگي كهن به رسانه هاي جديد و بهره برداري از امكانات جديد انجام گرفته است. سرعت بسيار تغيير و توسعه اينترنت ما را گيج كرده است.
اين تغيير و تحولات سريع و پياپي مشكلات زيادي را براي گروه خاصي از محققان ايجاد كرده است: محققاني كه مي خواهند نتايج تحقيقات خود را به تبعيت از علوم طبيعي تعميم دهند و نيز آن هايي كه عمدتا در پي مطالعه "تاثير" پديده هاي ارتباطي بر زندگي گروهي هستند. [روش شناسي مطالعه فضاي مجازي]
در مقابل، گروه ديگري از محققان هستند كه نسبت به اين فناوري ديدگاه هايي متفاوت دارند. [اينترنت؛ خوب يا بد]
به عنوان نمونه شري تركل Sherry Turkle كامپيوتر ها را امتداد خود و يا حتي خود دوم محسوب مي كند و مي گويد: "كاربران اينترنت احساس در جريان بودن و بي زماني مي كنند و حالت سحر آميز تعامل با كامپيوتر، حتي زماني كه به تنهايي و بدون مخاطب انساني باشند، اين حس در جريان بودن را براي آنها تقويت مي كند."
اينترنت از نگاه ويكتور ترنر Victor Terner ، مردم شناس اينطور تعريف شده است: فضايي است متفاوت از زندگي عادي و زندگي غير عادي. او اين فضا را يك فضاي آستانه اي (Space liminal) تعريف مي كند. [اينترنت ابزاري جهان گرايانه، دين محتوايي جهان گرايانه]
لذا اين فضا يك فضاي بينابين (betwixt and between) است؛ فاقد قوانين و انتظاراتي است كه عموما بر زندگي روزانه حاكم اند، بيشتر احتمالي و نامتعين هستند. به همين دليل اين امر فضايي جديد و به لحاظ فرهنگي بدون چارچوب است. دست كم در فرم هاي نوشتاري آن غالبا هويت فردي را پنهان مي كند و مسئوليت در برابر كنش ها را كاهش مي دهد.
و از نظر ريچارد لانهام Richard Lanham نويسنده كتاب "واژه الكترونيك: دمكراسي، تكنولوژي و هنر"، كامپيوترهاي شخصي ابزاري اساسا نمايشي هستند كه گذشته از سرعت، انعطاف پذيري، تعامل و غناي امكانات، اين ابزاردر صورت وجود چند رسانه، كاربر را به نوعي "كارگردان" برنامه خود مي كند.
اين نوع ارتباط، ارتباطات اينترنتي، نظير ارسال پيام و چت بخشي از زندگي روزانه ميليون ها انسان خاصه نوجوانان و نيز بزرگسالان شده است.
ويژگي هاي اينترنت:
گوردون گراهام Gordon Graham استاد فلسفه و اخلاق دو خصلت بارز براي اينترنت قائل است: بين الملل گرايي (انترناسيوناليسم) و عوام گرايي (پوپوليسم). [چشم انداز جهاني جامعه اطلاعاتي]
بين الملل گرايي اينترنت صرفا عامل ارتباط ميان افراد ملل مختلف نيست، چرا كه بسياري از ابزارها و فعاليت هاي انساني نيز همين كاركرد را دارند. نكته اصلي در اينجاست كه جستجو در اينترنت كاملا نسبت به مرزهاي ملي بي اعتنا است. افرادي كه در فضاي مجازي يكديگر را مي يابند تا قبل از ورود به اينترنت با يكديگر غريبه هستند، اما بواسطه علائق مشترك كه هيچگونه ارتباطي به مليت آنان ندارد با يكديگر پيوندي مي خورند. [وبلاگ؛ خانه هويت و تجسم شخصيت]
در چنين حالتي فرد در تضادي شديد با اظهارات انديشمندان "جامعه مدني" مبني بر جامعه اي با خصوصيت پيوند دادن افراد بيگانه يا وحدت بخشيدن به آنان در قالب يك حكم يا حوزه سياسي قرار مي گيرد.
اگرچه تا كنون روابط بين الملل در دنياي ما از طريق برقراري روابط ميان دولتها اتفاق مي افتاده است، اكنون با وجود اينترنت فضايي در حال رشد از تماس و همكاري به وجود آمده كه دولت ها، حتي در صورت هماهنگي با يكديگر نيز، كنترل ناچيزي بر روي آن دارند [جدال بر سر بيطرفي شبكه اي] و پتانسيل اينترنت در كاهش قدرت و سلطه دولت ها بسيار است. [دولت ديجيتال]
اينترنت به افراط گرايي اخلاقي بيش از افراط گرايي سياسي كه ذاتا ويرانگر است، دامن مي زند. پيامد منطقي چنين وضعيتي، توسعه گسترده استفاده از اينترنت، فرو پاشي اخلاقيات است.
اين فرو پاشي به معناي بد كلمه "افراط گرايي" است چرا كه وسيله اي براي انتشار و ادغام تدريجي و خودساخته از نظامات اخلاقي متنوع است[حيات ديني و اينترنت] .
از اين رو، به احتمال زياد اين گروه هاي خاصي هستند كه از توسعه پديده اينترنت استقبال خواهند كرد.
دومين ويژگي اينترنت ، عوام گرايي يا پوپوليسم است. عوام گرايي اينترنت نه در مرتبه اي سطحي بلكه در مرتبه اي عمقي قرار دارد. در حال حاضر صلاحيتهاي خاصي براي جستجوي اطلاعات در شبكه ها و مشاركت در آنها وجود ندارد. [تيپ شناسي شخصيت در فضاي آنلاين]
افزايش تعداد كامپيوتر ها در مدارس ، دانشگاه ها و كافه هاي اينترنتي و كاهش چشمگير هزينه ورود به اينترنت و استفاده از آن را مي توان از جمله عواملي دانست كه باعث شده اند نهادهاي كنترلي جامعه نتوانند در مقابله كردن با عوام گرايي به عنوان يك كل كار خاصي انجام دهند.
عوام گرايانه بودن، موجب جذب گروههاي افراطي به اينترنت شده است چرا كه اين پديده اجتماع نويني را در سطح بين الملل عرضه مي دارد كه در آن عوام ترين افراد نيز از امكان دسترسي نامحدود به جهان اطلاعات برخورداراند و مستقيما در شكل دهي به نظام جهان مشاركت مي كنند.
كاربران اينترنت برمبناي علائق و گزينش هاي فردي خود عمل كرده و با يكديگر هم پيمان مي شوند. چنين اقداماتي توسط هيچ كدام از مرز هاي ملي يا قدرت هاي مسلط بازرسي نمي شود و دولت ها، علي رغم برخورداري از قدرتهاي قهار ، از اعمال كنترل بر روندهاي جاري ناتوانند و تنها عاجزانه به اين وضعيت مي نگرند. [ابراز وجود در زندگي الکترونيک]
در اينترنت كاربران اين فرصت را مي يابند كه در جستجوي كساني با روحيه هاي مشابه خود باشند و تاثيرات اصلاح و تزكيه كننده فرايند هاي طبيعي را ناديده بگيرند. اين وضعيت در مسائلي نظير شبكه هاي هرزه نگاري كودكان بيشتر ديده مي شود. [مرکز حمايت آنلاين از کودکان در اينترنت]
پيامد منطقي چنين وضعيتي فرو پاشي اخلاقي و نه يگانگي اخلاقي است. مقصود از اين شيوه تفكر نه راه انداختن جار و جنجال، بلكه يادآوري اين موضوع است كه اينترنت ابزاري با امكانات جديد است كه بايد به درك عميقي از آن رسيد.

مطلب بعدی :: مطلب قبلی