تخیل خیابان مدرن (پیتر همیلتون )

ادبيات :: داستان کوتاه

موضوع: تخیل خیابان مدرن (پیتر همیلتون )

''هر انسان ایستاده در هر تصویر منتظر تصویر بخصوصی است که قادر به انهدام کل جهان است''(آرگون:1925:ص 79)
شیفتگی والتر بنیامین به پویایی سرمایه داری مدرن که با زندگی و فرم خیابان ها بیان می شد ، محدود به او و دهه های 1920 و 1930 نبود.
در سرتاسر اروپا، هنرمندان و روشنفکران جوان ، مجذوب شهر، فضاها و فرم های جدیدی شدند که توسط معماری مدرن بنا شده بود و هم چنین توسط ''عصر ماشین'' که تحول دنیای کار و عرضه ی محصولات جدید برای پاسخ به نیازهای ممکن را وعده داده بود.
پس از جنگ جهانی اول اقبال به'' نگاه به پیش'' (پیشگویی آینده) بسیار شایع بود وبیش از همه در رسانه ها ی جدید مثل فیلم و بخصوص عکاسی به وضوح دیده می شد:

''تصاویر گیج کننده در نوک آسمان خراش ها ، کلوزآپ قطعات ماشین های غریب و غول پیکر ، نمایش های بی نام و نشان چندپاره درباره زندگی خیابانی در شهرها ، تغییرات زمین در آینده های دور که نزدیک نشان داده می شد…همه ی این تصاویرمی توانند مروری بر سطوح زندگی معاصر قلمداد شوند'' (فیلیپس:1989 : ص 95)

در فرانسه، اما خوش بینی بینش جدید ''عصر ماشین'' به وسیله جنبش جدید دیگری که توجه شایانی به تصاویر خیابان ها می کرد، تعدیل شد: ''سوررئالیسم''
سوررئالیست ها با الهام گرفتن از تحلیل روانی فرویدی به تحلیل های خردمندانه و محاسبات عقلانی اعتماد نکردند. به بیان دیگر آنها متوجه شدند که نبروهای خردگرا راه دستیابی به تخیل را مسدود می کنند.
برای سوررئالیست ها خیابان مکانی شد که تخیل و ناخودآگاه دائما آماده کمین و عبور از هرلحظه معلوم و قراردادی بود . عکاسی ، به خصوص توانایی این هماهنگی و جفت شدگی ناخودآگاه و امر روزمره را داشت .
سوررئالیسم بدین گونه کاشف سرخوش نیروهای درهم گسیخته و کیف آوری بود که تصاویر می توانستند رها کنند.
لوییس آرگون در رمان اش “paysan de paris” (یک گردش طولانی در خیابانهای شهر که حین آن ، آرگون از ''گالری''های زیادی بازدید می کند همان گالری هایی که بعدها در پروژه ''پاساژها''ی بنیامین، پیکربندی می شوند) ، در1925 اظهار کرد:
گناهی که سوررئالیسم نامیده شد تهییج مهارناشدنی تصاویر به واسطه خودشان و عنصر پیش بینی ناشده آشفتگی ودگردیسی است که در قلمرو بازنمایی نشان داده می شود.
''هر انسان ایستاده در هر تصویر منتظر تصویر بخصوصی است که قادر به انهدام کل جهان است''(آرگون:1925:ص 79)
در نتیجه سوررئالیست ها برای کشف دینامیسم زندگی شهری که کلید امور جزیی زندگی هستند ، بیش از همه در میان تصاویر واقع نما و مستند به جستجو پرداختند.
عکس های گرفته شده از خیابان توسط اگون اتگت(1927-1857) توجه سوررئالیست ها را به خود جلب کرد.در عکس های او خیابانهای متروک پاریس قدیم ، ویترین های تسخیرشده توسط مانکن های زیبا و خیرگی فاحشه های جوان دیده می شد.
سوررئالیست ها بینش خود درباره شهر را اینگونه توصیف کردند: ''پایتخت رویا'' هزارتوی شهری از حافظه و میل (فیلیپس 1989 ص99)
والتر بنیامین هم درباره کار پاریس اتگت نوشت (در''تاریخچه کوچک عکاسی''1931 ):
به واسطه سر کار داشتن با این فضاهای مد جدید بود که او توانست بینش ای نسبت به نیرو ی محرک سرمایه داری کالا پیدا کند.
اما مقصود بنیامین با آرگون و برتون متفاوت بود.تخیل مستی آور درباره ی گونه ای رازآلود از زندگی شهری(دیدگاه آرگون و برتون) به وضوح با شیفتگی بنیامین درباره ی''بیدار کردن جهان از رویا'' و درکلام دیگر از ''بت انگاری کالا ''، در تناقض است.(بنیامین:1970)
برای آغاز اکتشاف دنیای بیرون از استودیو با دوربین های دستی فاقد جسارت ،مدل پرسه زن شهری سوررئالیست ها بخت رویایی بسیار بسیار تعیین کننده ای بود.آرگون معتقد بود اگر حرکات سریع سوژه های مبهم و نگاه اروتیک در خیابان با یک طرح ترکیبی میل هماهنگ شود، می توان گونه ای دانش زیباشناختی _شاعرانه جدید طرح کرد.بعدتر در دهه 1920 و قبل از 1930 (مابین دهه های 20 و 30) این باور که دوربین می تواند لحطات آنی را به دام بیندازد و تثبیت کند و درک زیبا شناختی تغزلی در اروپا میان عکاسان جوان هواخواه زیادی داشت.عکس های آنها که صحنه بزرگ و جذاب نمایش های زندگی هرروزه در خیابان های شهرهای بزرگ مثل برلین ، پاریس و لندن بود در مجله های تصویری محبوب در میان گروه جدیدی از مخاطبان توزیع شد .در مجله هایی که دردهه 1920 در آلمان پدیدار شدند و در دهه 1930 در اروپا و آمریکا فزونی یافتند .(همیلتون:1996 )
آنها در این فرایند به زندگی هرروزه خیابانها کمک کردند تا به بخش مهم و مشهور فرهنگ عامه تبدیل شود.یعنی: فرهنگ توده ی مردم عادی.
بعدتر در دهه 1920 در فرانسه پیرمک اورلان ،شاعر و رمان نویس ،اشاره کرد که دوربین می تواند دریچه هایی از منظر دیگر به زندگی روزمره را که وی آنرا ''تخیل اجتماعی'' می نامید، باز کند.مک اورلان نه سورئالیست بود و نه تئوری پرداز جامع عکاسی .اما شاید او دقیق ترین و باهوش ترین منتقد عکاسی آن دوران بود.او نظریه فنون شعری را هم گسترش داده بود.''فرناند لگر'' نقاش و نویسنده کتاب “Shock of Contrast” در ساخت بیلبوردهای حومه شهر از نظریات مک اورلان وام گرفته بود.
مک اورلان عمق تصادم میان تمدن تکنولوژیکال و اثرات فرهنگ عمومی که ریشه در گذشته داشت را بازتاب می داد .تصور وی از ''تخیل اجتماعی'' به هم نشینی نا مانوسی از کهنه و نو ، انسان و بی جان مربوط بود که به طور اجمالی هرروز در خیابانها و در شهرهای مدرن با آن روبرو می شویم.
مشاهدات آندره کرتیس از ارتباط عجیب میان رهگذر ناشناخته و فیگورهای منقطع در آگهی های تبلیغاتی نمونه ای از آن است . این بعد رازآمیز جدید از واقعیت اجتماعی مورد نظر مک اورلان می توانست به بهترین وجه توسط عکاسان کشف شود:یعنی توسط تماشاگران باریک بین و شاعرمسلک حاضر(فیلیپس1989 ص101).
مک اورلان ایگن اتگت را به عنوان منادی حساسیت عکاسانه جدید که ریشه در زندگی خیابانها داشت تایید می کرد.چنین تصویرسازی ذهنی به وسیله ناخودآگاه عمومی تغذیه و تحت تاثیر ''خیابان'' درک می شد.
بدیهی است که آن ''شهر خیالی'' که در ذهن بنیامین پدیدار شد، برای سوررئالیست ها و مک اورلان در دهه 1920 و1930 بیشتر جایگاه تصاویر شاعرانه و دراماتیک بود تا ''مشاهدات اجتماعی''.

مطلب بعدی :: مطلب قبلی